Artroza, bardziej poprawnie zwana chorobą zwyrodnieniową stawów, jest przewlekłą chorobą o charakterze dystroficznym, spowodowaną zniszczeniem tkanki chrzęstnej w stawie, dlatego leczenie artrozy stawów jest niezwykle konieczne. W przypadku wystąpienia takiej choroby na końcach kości oraz w tkankach wokół stawów rozpoczynają się nieodwracalne procesy zapalne, prowadzące do ich zwyrodnienia. Ponadto artroza odnosi się do szeregu dodatkowych chorób zwyrodnieniowych stawów, które charakteryzują się wieloma podobnymi przyczynami występowania i mechanizmami postępu.
Artroza, według różnych danych statystycznych, dotyka aż 80% mieszkańców naszej planety, co czyni ją najczęściej diagnozowaną chorobą stawów. A wśród wszystkich chorób jest na 3 miejscu.
Im starsza osoba, tym większe ryzyko rozwoju artrozy. Obie płcie są na nią równie podatne, z tym że artroza stawów międzypaliczkowych najczęściej występuje u kobiet. Najbardziej dotknięta jest ludność pracująca w wieku powyżej 30 lat. Z roku na rok odsetek chorych tylko wzrasta.
Artroza jest przyczyną choroby stawu
Rozwojowi i przyczynom artrozy towarzyszy pogorszenie metabolizmu w stawie, przez co tkanka chrzęstna traci swoją elastyczność. Przyczyną tego może być całkowita lub niepełna utrata proteoglikanów w chrząstce, do której najczęściej dochodzi na skutek silnych pęknięć w chrząstce. Utrata tych złożonych białek może również nastąpić w wyniku zakłócenia ich produkcji przez komórki stawowe.
Według ekspertów zniszczenie chrząstki może nastąpić z powodu: braku równowagi hormonalnej, pogorszenia przepływu krwi w stawie, pogorszenia metabolizmu, z przyczyn dziedzicznych, z powodu dojrzałego wieku, urazów i innych chorób, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów i liszaja płaskiego. Jednak najważniejszą przyczyną artrozy jest nadmierne obciążenie stawów w okresie, kiedy są one najbardziej narażone.
Dodatkowe przyczyny artrozy stawów obejmują:
- wcześniejsze urazy;
- nadmierna masa ciała;
- zapalenie spowodowane rozwojem ciężkiej postaci ropnego zapalenia stawów;
- zła dieta codzienna;
- hipotermia;
- choroba Libmana-Sachsa;
- zatrucie całego ciała;
- częste przeziębienia;
- kiła, gruźlica, ropne zapalenie dróg moczowych, wiosenno-letnie kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
- choroby tarczycy;
- przewlekłe krwawienie (hemofilia);
- osteochondropatia głowy kości udowej.
Przyczyny choroby zwyrodnieniowej stawów są genetyczne:
- artroza kości i palców może być dziedziczna;
- dysplazja – w wyniku nieprawidłowych procesów podczas rozwoju stawów i więzadeł zachodzących w macicy – prowadzi do zużycia stawów i artrozy;
- patogenna zmiana w kolagenie typu 2 – gdy dochodzi do uszkodzenia białka włóknistego tkanki łącznej.
Na tę chorobę najbardziej podatne są osoby wykonujące następujące zawody lub hobby: murarz, rybak, kowal, ładowacz, sportowiec.
Objawy artrozy z różnych powodów
Objawy artrozy można podzielić na cztery grupy:
- Bolesny z natury. Pojawienie się bólu wskazuje przede wszystkim na początkowe objawy artrozy. Ból może być spowodowany różnymi przyczynami, ale w przypadku artrozy jest wyjątkowy. Po pierwsze, ból charakteryzuje się ostrymi objawami, a osoba może odczuwać pewien dyskomfort podczas ruchu. Ból mija wraz z odpoczynkiem. W nocy ból można odczuć tylko podczas obracania się z boku na bok. W spoczynku ból staje się stały tylko w ciężkich postaciach choroby. W początkowych stadiach choroby ból odczuwany jest tylko podczas dużego wysiłku lub przy badaniu palpacyjnym. W miarę pogarszania się stanu ból nasila się i potrzebne są coraz większe przerwy, aby go wyeliminować. W ciężkich postaciach ból staje się nie do zniesienia, pojawiają się osteofity z powodu przerzedzenia chrząstki i odsłoniętej kości. Zła pogoda i pełnia księżyca potęgują ból.
- Pojawienie się chrupnięcia. Ten typ objawu jest również bardzo ważny podczas diagnozowania. Dzieje się tak na skutek tarcia pomiędzy obracającymi się kośćmi, których końce utraciły miękkość i elastyczność. Chrupnięcie może wskazywać na inne choroby lub może w ogóle im nie towarzyszyć, ale w przypadku artrozy ma szczególny charakter, wyróżniający się „suchością”. To powoduje ból.
- Pogorszenie funkcji motorycznych stawu. Objaw ten jest typowy dla zaawansowanych stadiów artrozy i występuje na skutek pojawienia się guzów kości w stawie, które powodują skurcze i niemal całkowicie wypełniają przestrzeń stawową. Efektem jest częściowe unieruchomienie stawu.
- Deformacja stawów. Zmiana kształtu stawu następuje na skutek wzrostu osteofitów na kościach i przedostawania się mazi stawowej do stawu. Objaw ten jest charakterystyczny dla najbardziej zaawansowanych postaci choroby.
Artroza może naprzemiennie przechodzić ze stanu zaostrzenia do stanu remisji, co znacznie utrudnia samodzielne zdiagnozowanie choroby. Z tego powodu zaleca się konsultację z lekarzem w celu potwierdzenia diagnozy.
Dzięki prześwietleniom lekarz będzie w stanie określić objawy wskazujące na jeden z czterech etapów artrozy:
- Etap 1. Światło stawowe może być nieznacznie zmniejszone; nie obserwuje się osteofitów.
- Etap 2. Zmniejszenie światła może być bardziej wyraźne i zaczynają tworzyć się osteofity.
- Etap 3. Wyraźnie obserwuje się zwężenie światła i obecność dużej liczby osteofitów.
- Etap 4. Światło stawowe prawie całkowicie zanika i rozpoczyna się patologiczna zmiana kształtu stawu z powodu wielu osteofitów.
Metody leczenia artrozy
Leczenie artrozy najlepiej rozpocząć w początkowej fazie jej rozwoju, a leczenie powinno mieć charakter kompleksowy i patogenetyczny. Leczenie powinno mieć na celu wyeliminowanie przyczyn zaostrzających chorobę. Ponadto konieczna będzie eliminacja zmian chorobotwórczych wywołanych stanem zapalnym i przywrócenie funkcjonalności stawu.
Zintegrowane podejście do leczenia chorób stawów polega na stosowaniu leków i środków fizjoterapeutycznych. Można przepisać terapię sanatoryjno-uzdrowiskową, ponieważ w niektórych przypadkach skuteczny wpływ ma klimat, wody mineralne i błoto.
Leczenie artrozy stawów składa się z kilku podstawowych zasad:
- chore stawy nie powinny doświadczać nadmiernego stresu, a podczas leczenia powinny być praktycznie nieobecne;
- przestrzegać porządku ortopedycznego;
- angażować się w rekreacyjne wychowanie fizyczne;
- prowadzenie fizjoterapii, polegającej na terapii laserowej, fali uderzeniowej, elektro- i magnetycznej;
- przynajmniej raz w roku poddać się leczeniu w uzdrowiskach zgodnie z zaleceniem lekarza;
- tlenoterapia – odżywianie wnętrza stawu tlenem;
- leczenie uzależnień;
- metoda śródkostnego podawania leków i dekompresji metaepifizy;
- ustalenie prawidłowego odżywiania.
Terapia lekowa polega na stosowaniu następujących leków:
- Leki przeciwzapalne. Dzięki zintegrowanemu podejściu można nie tylko zatrzymać rozwój choroby, ale także w pewnym stopniu ułatwić sobie życie. Częściowo leczenie farmakologiczne ma na celu wyeliminowanie bólu i stanu zapalnego wewnątrz stawu. W tym celu stosuje się leki niesteroidowe. Eksperci odradzają stosowanie doustnej metody podawania tych leków, gdyż mogą one powodować dość silny ból żołądka. W związku z tym, w oparciu o konkretny lek, stosuje się zastrzyki dożylne lub domięśniowe. Dodatkowe środki, takie jak maści, praktycznie nie są stosowane, ponieważ ich skuteczność jest wyjątkowo niska.
- Hormonalne kortykosteroidy. Takie leki są przepisywane w przypadku zaostrzenia choroby. Leki wstrzykuje się do stawu. Do użytku zewnętrznego należy zastosować plaster, nalewkę lub maść.
- Chondroprotektory. Przepisany w celu odbudowy tkanki chrzęstnej i poprawy jakości struktury błony maziowej. Wśród tych leków najczęściej preferowane są glukozamina i siarczan chondroityny. Czas trwania tego kursu może być znaczny, dopóki nie nastąpi poprawa. Jeśli jednak wymagany wynik nie zostanie zaobserwowany w ciągu sześciu miesięcy, nie należy już przyjmować takich leków. Dodatkowo wraz z chondroprotektorami zaleca się wstrzykiwanie do stawu leków z dodatkiem kwasu hialuronowego. Takie leki pomagają w tworzeniu komórek chrząstki stawowej.
W szczególnie ciężkich przypadkach nie wyklucza się przepisywania narkotycznych leków przeciwbólowych. Ale takie leki są przepisywane bardzo rzadko, tylko w przypadkach, gdy inne leki nie przyniosły pożądanego efektu.
Prawidłowe odżywianie przy artrozie
Ważną rolę w zaostrzeniu choroby należy przypisać właściwemu odżywianiu. To musi być zrównoważone. Nie można jeść mało, ale też nie można się przejadać. Z powodu nadwagi zwiększy się obciążenie stawów, a w przypadku niedożywienia w tkance chrzęstnej zabraknie ważnych mikroelementów, w wyniku czego ulegnie degradacji. Najważniejsze jest jednak stworzenie diety, która pomoże Ci pozbyć się zbędnych kilogramów. Będziesz musiała zrezygnować z szybkich węglowodanów, które znajdują się w słodyczach i produktach mącznych. Ponadto zabronione jest spożywanie napojów alkoholowych, zwłaszcza piwa.
Dania rybne mile widziane, praktycznie nie ma żadnych ograniczeń. Należy unikać jedynie odmian tłustych – ze względu na wysoką kaloryczność można ponownie przybrać na wadze.
Mięso w galarecie jest szczególnie cenione w leczeniu artrozy. Może się to wydawać dziwne, ale wszyscy lekarze bez wyjątku zalecają jego stosowanie, ponieważ zawiera ogromną ilość różnorodnych mikroelementów. Kolagen zawarty w galarecie mięsnej jest przydatny, ponieważ stanowi integralną część tkanki łącznej, dzięki czemu w tym przypadku jest w stanie uzupełnić brakujące ilości w organizmie. Dzięki temu stawy zyskują lepszą ruchomość, a tkanka chrzęstna staje się bardziej sprężysta i elastyczna.
Witaminy, zwłaszcza z grupy B, odgrywają w tej chorobie ważną rolę dla organizmu jako całości. To właśnie ta grupa pozwala normalizować procesy metaboliczne w organizmie. Prawidłowo funkcjonujący metabolizm sprawi, że Twoje stawy będą się świetnie czuć. Tiamina, dostając się do organizmu z fasoli lub grochu, przyspieszy syntezę białek, tłuszczów i węglowodanów.
Aby zwiększyć stężenie hemoglobiny, potrzebujesz pirydoksyny, którą można uzyskać z bananów, orzechów, ziemniaków i kapusty. Wskazane jest zwracanie uwagi na warzywa i fasolę - zawierają kwas foliowy. Organizm potrzebuje także wątroby, grzybów, jajek i fermentowanych produktów mlecznych. Cała ta lista witamin zawarta jest oczywiście w kompleksach witaminowych, ale nie jest tajemnicą, że naturalne składniki są lepiej wchłaniane, co oznacza, że proces gojenia będzie znacznie szybszy i skuteczniejszy.
Podczas jedzenia należy przestrzegać podstawowych prostych zasad:
- Przed pójściem spać nie powinieneś jeść ciężkostrawnych potraw, ponieważ mogą one wywołać atak artrozy;
- jedzenie należy przyjmować częściej, ale w małych porcjach;
- Cały czas monitoruj masę ciała, aby nie wzrosła, w przeciwnym razie zapewnione zostaną duże obciążenia stawów, kup dobry produkt na odchudzanie i kontrolę wagi;
- w okresach złagodzenia choroby po jedzeniu chodź na spacery;
- codzienną dietę należy zbilansować i ustalić wspólnie z lekarzem.
Bardzo ważne jest, aby na czas zwrócić się o pomoc do lekarza. Stosując się do niektórych jego wskazówek, możesz nie tylko zatrzymać rozwój artrozy, ale także go odwrócić, co da ci możliwość ponownego cieszenia się normalnym życiem.